خَزَندِگان از مهره‌داران خونسرد هستند.

دنیای خزندگان از دوزیستان به‌شمار می‌آیند. خزندگان اولین جانورانی هستند که توانسته‌اند زندگی در خشکی را بطور کامل تحمّل نمایند. سطح بدنشان از پوست خشک و شاخی پوشیده شده است. بدن پوشیده از پولک، یا قطعات و صفحات استخوانی متنوع است. اسکلت خزندگان کاملاً استخوانی است. قلبشان چهار حفره‌ای است.

دهلیزها کامل و در بطنها دیوارهٔ بین آنها کاملاً نیست. جنین از چهار پردهٔ آمنیون، کوریون، کیسه زرده و آلانتوئیس پوشیده می‌شود. مارها، مارمولک‌ها، تمساح و آلیگاتور، لاک پشتها و تمام دایناسورها منقرض شده جزء رده خزندگان است. طبقه‌بندی خزندگان بر اساس کاوها (فرورفتگی‌ها)ی ناحیهٔ گیجگاهی است. خزندگانی که در جمجمه، خود دو حفره دارند دوکاوان (دیاپسید) نامیده می‌شوند. آن‌هایی که بدون کاو هستند بی‌کاوان (آناپسید) و گروهی که یک کاو دارند تک‌کاوان (سیناپسید) نام دارند.

•مارها برای حرکت کردن از مکانیسم پیچیده ای استفاده می کنند.از مدت‌ها پیش آنها متوجه این موضوع شده‌اند که مارها به نوعی با تنه زدن یا هل دادن سطوح به حرکت خود ادامه می‌دهند، اما نکته عجیب این است که آنها حرکت ماهرانه خود را بدون کوچک‌ترین کمک جانبی انجام می‌دهند. بی‌نقص بودن این حرکات موجب شده تا دانشمندان خود را در برابر یک راز دیگر از مجموعه حیات طبیعی تصور کنند. آنها سال‌هاست که برای طراحی و ساخت روبات‌های مارشکل و به‌کارگیری آنها در عملیات امداد و نجات، حرکت ماهرانه مارها را به دقت زیر نظر گرفته‌اند. به تازگی تحقیقات مشترک گروهی از دانشمندان دانشگاه نیویورک و انستیتو فناوری جورجیا پاسخ این معما را ارائه کرده است. در حقیقت این مطالعه علمی توضیح کاملی برای این منظور است که چگونه اصطحکاک تولید شده میان پوست مار و سطوح مختلف و ترکیب آن با پدیده غیرقابل مشاهده جابه‌جایی وزن در طول مار به حیوان در حرکت سریع کمک می‌کند.
آنها برای این منظور مارهای مختلفی را بیهوش و مقاومتی که بدن آنها در حین لیز خوردن یا لغزیدن در جهات مختلف روی یک صفحه درجه‌بندی شده تولید می‌کند را به دقت اندازه‌گیری کردند. آنها دریافتند مار از قسمتی از بدن خود که از آن به شکم حیوان یاد می‌شود، در زمان حرکت پهلویی یا به عقب برای متصل نگاه داشتن خود به زمین استفاده می‌کند. این عضو مهم به حیوان خزنده کمک می‌کند تا در حین لغزیدن از یک پهلو به پهلوی دیگر همواره حرکت رو به جلوی خود را حفظ کند، اما شاید بتوان بخش دیگر این مطالعه را هیجان‌انگیزتر دانست.
محققان با قرار دادن مار در محلول حاوی ماده ژلاتینی (تا بتوانند حرکات مار را به خوبی مشاهده کنند) متوجه شدند این حیوان با قرار گرفتن در شرایطی که نیروهای محیطی به بدنش وارد می‌شود این توانایی را دارد تا بخش‌های مختلفی از بدنش را اندکی از زمین جدا کند تا نه‌تنها سرعت حرکت رو به جلوی خود را حفظ کند، بلکه تاثیر نیروهای محیطی را نیز به حداقل برساند. این مطالعه و تحقیقات مشابه می‌توان به دانشمندان در طراحی و ساخت روبات‌های مار شکل کمک زیادی کند تا بهترین نمونه‌های ممکن برای انجام عملیات امداد و نجات استفاده شود.
 
•برای شناسایی مار ها باید به یک نکته اشاره نمود که مارها هیچگونه مزاحمتی برای جانوران دیگر به جز جانورانی که صید می کنند محسوب نمی شود یکی از اصولی که در باره مارها باید بیاموزیم این است که خزنده ای می باشد که تا پا روی دمش نگذاشته ایم با ما کاری ندارد . در این چند خط سعی خواهیم نمود نگاهی تازه به خصوصیات این جانور خوش خط و خال داشته باشیم.

 

•رضا نمدکلاهی