جشنواره جابربن حیان

به گزارش معاونت آموزش ابتدایی، بخشنامه شماره 175606/200 مورخ 15/8/91 در خصوص اجرای طرح پروژه های علمی دانش آموزان (جشنواره جابربن حیان) با عنایت به تغییر ساختار آموزشی و اضافه شدن پایه ششم در دوره ابتدایی، اصلاح و به استان ها ارسال گردید.
تفاوت جشنواره امسال با سال های قبل درچیست؟
الف)افزوده شدن پروژه هایی ریاضی درکنارعلوم تجربی
ب)درجشنواره امسال پروژه طراحی وساخت افزوده شده است.
ج)افزودن مطالب آموزشی برای پایه ششم متناسب با برنامه درسی ملی
د)اجرای مسابقه پرواز؛برای تمامی دانش آموزان درشش پایه مقطع ابتدایی
راهنمای پروژه علمی جشنواره جابربن حیان در ادامه مطلب
انتخاب موضوع برای پروژه علمی
بروشور راهنمای والدین
جدول زمان بندی پروژه آزمایش
جدول زمان بندی پروژه طراحی و ساخت
چگونه یک داور خوب باشیم
راهنمای پروژه علمی
سخنی با کارشناسان
سخنی با معلمان
شیوه نامه طرح
فرم داوری جمع آوری
فرم داوری آزمایش
فرم داوری طراحی و ساخت
مسابقه پرواز
ملاک های توصیفی داوری آزمایش
مهمانی جدید در جشنواره جابربن حیان و دریچه ای به جشنواره خوارزمی
نقش ها و مسئولیت ها
سلام بچه ها
حتما تعطیل شدید خوش به حالتونه نه!
راستی از فرصت بدست اومده کمال استفاده رو بکنید. به درس های عقب افتاده برسید و جاهایی که فکر میکنید کمی نیاز به بیشتر خوندن داره حتما سری بزنید. ببینم چکار میکنیدا!
راستی اولیاتون رو که حتما اذیت نمیکنید نه!!!!!!!!!!
در مدرسه میبینمتون
البته آماده و سالم
ریاضی
تعریف فضا
مفاهیم گوناگونی که برای تعریف فضا استفاده شدهاند عبارتاند از:
ساختاری که توسط یک مجموعه از «روابط فضایی» بین چیزها تعریف شدهاست
خمینهای (منیفلدی) که توسط یک دستگاه مختصاتی تعریف شده باشد که در آن بتوان مکان چیزها را تعیین کرد
نهادی که اشیاء موجود در جهان را از تماس و برخورد با یکدیگر باز میدارد
وضعیتی در حوزهٔ معنایی وجود که «زمینه»ی اَشکال بروز یافته را فراهم میکند و بدین ترتیب حرکت و پویایی فیزیکی را ممکن میسازد
سیناکو ه کمری ![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
شکل گیری منظو مه شمسی
شکل گیری منظومه شمسی حدود 5 میلیارد سال پیش ، از ابری متشکل از گاز و غبار بین ستارهای ، آغاز گردید. جاذبه باعث انقباض ابر شده و کره متراکمی از گاز در مرکز ابر بوجود آورد. جاذبه همچنین باعث دوران هر چه سریعتر ابر شد. هنگام دوران، مواد موجود در ابر، پهن شده و حلقه ای به وجود آمد که نواحی متراکم مرکزی را در بر می گرفت. سرانجام در این ناحیه متراکم ، گرمای لازم برای وقوع واکنشهای هستهای فراهم گشت و بدین ترتیب ، ستاره خورشید بوجود آمد. اعضای کوچکتر منظومه شمسی از مواد موجود در این حلقه بوجود آمدند. این اعضاء عبارتند از سیارات ، سیارکها و ستاره دنباله دار.
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
سینا کوه کمری
سوالات تاریخ
آرزوی پیامبر قبل از بعثت چه بود؟
وقتی کافران نتوانستند مسلمانان را از حبشه بازگردانند، به چه کاری دست زدند؟
- خداوند بعد از چند سال به حضرت محمّد(ص) مأموریت داد تا مردم را آشکارا به اسلام دعوت کند؟
- کافران و ثروتمندان مکّه، ابتدا چگونه خواستند که حضرت محمّد(ص) را از راه خدا بازدارند؟
-- قطع رابطه ی کافران با مسلمانان چند سال طول کشید؟
- قطع رابطه ی کافران با مسلمانان، چگونه از بین رفت؟ا
چرا پس از انتخاب ابوبکر به خلافت، حضرت علی(ع) و یارانش سکوت کردند؟
- در زمان کدام خلیفه، مسلمانان به ایران حمله کردند و حکومت ساسانیان را شکست دادند؟
پس از رحلت پیامبر، چه کسی به خلافت انتخاب شد؟
- بعد از ابوبکر، چه کسی خلیفه شد؟
- خلافت عمر چند سال طول کشید؟
- بعد از عمر، چه کسی به خلافت رسید؟
- بعد از عثمان، چه کسی به خلافت رسید؟
سینا کوه کمری
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
سوا لات دینی
عمر از کدام قبیله بود؟
عمر چند سال حکومت کرد؟
نام 3کشور راکه در زمان عمر فتح شد را بگو یید 0
عمردر چند سالگی مرد؟
عثمان با چه کسانی ازدواج کرد؟
سیناکوه کمری
![]()
![]()
![]()
دینی
عثمان در مدینه به ترتیب با دو دختر ر
عمر بن خطاب بن نفیل از قبیله قریش بود
عمر اندکی پیش از رسول خدا به مدینه هجرت کرد. وی در بسیاری از جنگ های زمان پیامبر شرکت داشت؛
عمر ده سال و شش ماه خلافت کرد و در این مدت به تاسیس دیوان و دفتر برای حکومت همت گماشت و مقررات حکومتی بسیاری وضع کرد. بسیاری از سرزمینهای اسلامی (مانند عراق، فلسطین، شام، مصر و بخشهای بسیاری از ایران ) در دوران خلافت او فتح شد.
عمر در 27 ذیحجه سال 23 هجری، در 63 سالگی بر اثر ضربه شمشیر ابولولو جان سپرد و در خانه رسول خدا، در کنار مرقد پیامبر به خاک سپرده شد.
سول خدا ،ام کلثوم و رقیه که هر دو به زودی درگذشتند، ازدواج کرد
سینا کوه کمری
![]()
![]()
کوچک ترین کشورمستقل: واتیکان
کم ارتفاع ترین کشور: مالدیو
بلندترین کشور: لسوتو
پرجمعیت ترین کشور جهان: جمهوری خلق چین
کم جمعیت ترین کشورجهان: واتیکان
بزرگ ترین اقیانوس جهان :اقیانوس آرام
بزرگ ترین دریا در جهان:دریای چین جنوبی
بزرگ ترین خلیج جهان: خلیج مکزیک
بزرگ ترین قاره جهان: قاره آسیا
بزرگ ترین شبه جزیره جهان: شبه جزیره عربستان
بزرگ ترین جزیره جهان: گرینلند
بلندترین قله جهان: قله اورست
بزرگ ترین رشته کوه جهان: هیمالایا
بزرگ ترین فلات جهان:فلات تبت
بزرگ ترین دریاچه جهان: دریاچه خزر
عمیق ترین دریاچه جهان: دریاچه بایکال
بزرگ ترین صحرای جهان: صحرای شمال افریقا
مهدي نوروز
خَزَندِگان
خَزَندِگان از مهرهداران خونسرد هستند.
دنیای خزندگان از دوزیستان بهشمار میآیند. خزندگان اولین جانورانی هستند که توانستهاند زندگی در خشکی را بطور کامل تحمّل نمایند. سطح بدنشان از پوست خشک و شاخی پوشیده شده است. بدن پوشیده از پولک، یا قطعات و صفحات استخوانی متنوع است. اسکلت خزندگان کاملاً استخوانی است. قلبشان چهار حفرهای است.
دهلیزها کامل و در بطنها دیوارهٔ بین آنها کاملاً نیست. جنین از چهار پردهٔ آمنیون، کوریون، کیسه زرده و آلانتوئیس پوشیده میشود. مارها، مارمولکها، تمساح و آلیگاتور، لاک پشتها و تمام دایناسورها منقرض شده جزء رده خزندگان است. طبقهبندی خزندگان بر اساس کاوها (فرورفتگیها)ی ناحیهٔ گیجگاهی است. خزندگانی که در جمجمه، خود دو حفره دارند دوکاوان (دیاپسید) نامیده میشوند. آنهایی که بدون کاو هستند بیکاوان (آناپسید) و گروهی که یک کاو دارند تککاوان (سیناپسید) نام دارند.
آنها برای این منظور مارهای مختلفی را بیهوش و مقاومتی که بدن آنها در حین لیز خوردن یا لغزیدن در جهات مختلف روی یک صفحه درجهبندی شده تولید میکند را به دقت اندازهگیری کردند. آنها دریافتند مار از قسمتی از بدن خود که از آن به شکم حیوان یاد میشود، در زمان حرکت پهلویی یا به عقب برای متصل نگاه داشتن خود به زمین استفاده میکند. این عضو مهم به حیوان خزنده کمک میکند تا در حین لغزیدن از یک پهلو به پهلوی دیگر همواره حرکت رو به جلوی خود را حفظ کند، اما شاید بتوان بخش دیگر این مطالعه را هیجانانگیزتر دانست.
محققان با قرار دادن مار در محلول حاوی ماده ژلاتینی (تا بتوانند حرکات مار را به خوبی مشاهده کنند) متوجه شدند این حیوان با قرار گرفتن در شرایطی که نیروهای محیطی به بدنش وارد میشود این توانایی را دارد تا بخشهای مختلفی از بدنش را اندکی از زمین جدا کند تا نهتنها سرعت حرکت رو به جلوی خود را حفظ کند، بلکه تاثیر نیروهای محیطی را نیز به حداقل برساند. این مطالعه و تحقیقات مشابه میتوان به دانشمندان در طراحی و ساخت روباتهای مار شکل کمک زیادی کند تا بهترین نمونههای ممکن برای انجام عملیات امداد و نجات استفاده شود.
دید کلی
زمین کرهای است که روی آن زندگی میکنیم. بنا به باورهای دینی از خاک آن آفریده شدهایم و روزی دوباره به خاک آن باز میگردیم. این کره خاکی یکی از نه سیاره منظومه شمسی است که مانند سایر سیارات در مداری به دور خورشید میگردد. زمین سیارهای منحصر بفرد در منظومه شمسی است که در آن آب و اکسیژن و نیتروژن که برای حیات ضروریاند، وجود دارد.تاریخچه زمین
زمین در بدو پیدایش بصورت کرهای از مواد داغ و نیمه مذاب بود. بتدریج عناصر سنگینتر تهنشین شده و هسته فلزی را بوجود آوردند و در عین حال عناصر سبکتر به سطوح فوقانی آمده و جبه و پوسته را تشکیل دادند. پس از گذشت چند میلیارد سال ، زمین سرد شد، سطح زمین جامد گشت ، جو زمین شکل گرفت و اقیانوس بوجود آمدند. تکامل زمین هنوز هم ادامه دارد: پوسته زمین توسط فورانهای آتشفشانی در کف اقیانوسها نوسازی شده ، دائما بر اثر زمین لرزهها و حرکتهای قارهای در حال تغییر و تحول است. تناسب گازهای مختلف در جو زمین نیز بر اثر دخالتهای انسان به آرامی در حال تغییر است.حرکت زمین به شکل یک پوسته سنگی متشکل از 12 صفحه مجزاست. هر یک از قارهها روی یک یا چند صفحه قرار گرفتهاند. این صفحات با سرعتی شبیه به سرعت رشد ناخنهای انسان در حال حرکت هستند. صفحههای جامد ، روی سنگهای نیمه مذاب به حالت شناور هستند که خود این سنگهای نیمه مذاب توسط جریانهای داغی که از هسته فلزی زمین فوران میکنند، تکان خورده و باعث حرکت صفحهها در سطح زمین میشوند.
چهره متغیر زمین
250 میلیون سال پیش ، سه تکه بزرگ خشکی بهم نزدیک شدند و یک خشکی بزرگ بنام پانجیا را بوجود آوردند. بعد از مدتی دریای تتیس این خشکی عظیم را به دو قسمت لوراسیا و گندوانلند تقسیم کرد. 120 میلیون سال پیش اوراسیا از هم شکافت و آمریکای شمالی از اروپا جدا شد. گنوانلند نیز شکافته شد و در نتیجه هندوستان به سمت جنوب آسیا حرکت کرد. قارهها همچنان به حرکت خود ادامه داده و به این شکل کنونی که میبینیم در آمدند. ظرف چند میلیون سال آینده قاره آمریکا به حرکت خود در سمت غرب ادامه داده و قاره آفریقا به اروپا و آسیا ملحق خواهد شد.حیات در زمین
اولین موجودات زنده حدود 3.8 میلیارد سال پیش و اولین دایناسورها حدود 150 میلیون سال پیش در زمین ظاهر شدند. حدود 65 میلیون سال پیش نسل داینوسورها از بین رفت(انقراض دایناسورها). یکی از عوامل انقراض داینوسورها برخورد یک شهاب سنگ به زمین و پر شدن جو زمین از غبار بود. در چنین شرایطی نور و گرما به زمین نرسیده و یک دوره کوتاه یخبندان باعث مرگ داینوسورها بر اثر سرما و گرسنگی شده است. اگر همه تاریخچه زمین را در 24 ساعت خلاصه کنیم، نخستین انسانها در 2 ثانیه مانده به نیمه شب ظهور خواهند کرد. |
زمین و عقاید
یونانیها که پیشروان علم بودند، در قرن ششم قبل از میلاد ، زمین را کروی و ثابت فرض میکردند و اکثر تمدنها معتقد بودند که جهان ، زمین مرکز است. ولی بطلیموس ستاره شناس یونانی بیشتر از سایرین بر این اندیشه معروف معتقد بوده است. در جهان زمین مرکز ، زمین در مرکز عالم قرار داشته و خورشید و سیارات و ستارگان حول آن میگردند. سالها بعد معدودی از متفکران یونانی مخصوصا آریستار خوس اندیشه زمین مرکزی بودن دنیا را زیر سوال بردند. ولی کتاب بطلمیوس المجسی بر علم آن زمان سیطره داشت و مانع از قبول نظر آریستارخوس شد. تا اینکه در سال 1543 نیکلا کپرنیک ستاره شناس لهستانی ، مرکزیت را از زمین گرفته و به خورشید داد.
رضا نمدکلاهی ![]()
![]()
![]()
غلامرضا تختی
غلامرضا تختی در محله خانیآباد در جنوب تهران به دنیا آمد. از زندگی او جزئیات تاریخی زیادی در دست نیست.
با تبدیل شدن او به یک «قهرمان ملی»، گاه داستانهایی درباره او نقل میشود که لزوماً صحت تاریخی ندارند
. در ایران از تختی به عنوان «جهان پهلوان» یاد میشود. کتابهای زیادی در وصف او تألیف شده است،
فیلمی سینمایی در مورد وی ساخته شده، حتی تندیسی از وی ساخته شده و در میدان تجریش در شهر تهران نصب شده است.
به افتخار او هر ساله به بهترین کشتیگیران ایران «جایزه غلامرضا تختی» اهدا میشود
. تختی در طول زندگی خود به کارهای عام المنفعه پرداخت و خدماتی را به محرومین کرد.
غلامرضا تختی در ۵ شهریور ۱۳۰۹ در محلهٔ خانیآباد در جنوب تهران به دنیا آمد.
او دو برادر و دو خواهر داشت که همهٔ آنها از وی بزرگتر بودند
. وی تحصیلات ابتدایی را در دبستان حکیم نظامی تهران گذراند و پس از گذراندن اول متوسطه در دبیرستان منوچهری تهران ترک تحصیل کرد. تختی همراه کار، به ورزش زورخانهای و کشتی نزد پهلوان سید علی میپرداخت. او در سال ۱۳۲۷ به خدمت سربازی رفت و در ۲۵ مهر همان سال در اداره راهآهن استخدام شد.
وی سابقهٔ کار در شرکت نفت مسجد سلیمان را هم داشت.
او در ۳۰ بهمن ۱۳۴۵ با شهلا توکلی ازدواج کرد.
حاصل این ازدواج پسری به نام بابک بود که در ۱۱ شهریور ۱۳۴۶ به دنیا آمد
رضا نمدکلاهی![]()
![]()
![]()
چرا درخت کاج همیشه سبز است؟
اما برگ مقدار زیادی اب نیز تولید می کند. فقط جزء بسیار کمی از آب که از راه آوندهای شیره گیاهی به برگ می رسد درساختن غذا مصرف می شود. بیشترین قسمت آب مزبور از راه ملیونها سوراخ ریزی که در سطح برگ وجود دارد تبخیر می شود.
دربسیاری ازکشورها از جمله در آمریکای شمالی آب به درخت نمی رسد. پس از منجمد شدن زمین، درخت نمی تواند آب زیدی بصورت بخار ازخودش دفع کند. برای این کار درخت باید مقداری بیش ازآنچه لازم دارد، آب از زمین منجمد جذب کند. به همین علت، برگهایش را می ریزد وکارش را ((تعطیل می کند)) تا مجبور نشود آب خودش را از راه تبخیر از دست بدهد.
ولی بعضی از درختها برگهای خاصی دارند. درختهای کاج، صنوبر و یکی دو نوع دیگر، برگهای سوزنی و باریکی با یک غلاف یا پوشش ضخیم و چرب بیرونی دارند. این لایه از تبخیر آب جلوگیری می کند. به همین علت است که برگهای این گونه از درختان چندین سال عمرمی کند. وقتی برگهای مزبورمی ریزند، بلافاصله برگهای تازه ای به جای آنها می رویند و شاخه های این درختان هیچگاه لخت نیستند وکاجیان را درختهای همیشه سبز می نامند.
درختهای دیگری با برگهای پهن یا پنجه ای هستند که در تمام مدت سال سبز می مانند. مثلاً درخت بلوط زنده و برگ بوی کالیفرنیایی، برگهای سختی سختی دارند که رطوبت آنها در ماههای سرد حفظ می کنند.
ژول ورن
ژول ورن خيالات و روياهايش را به تحرير در آورد کمتر کسي اين کار را مي کند اما او به روياهايش باور داشت و اين رويا نويسي برايش شهرتي عالم گير شد به قول ارد بزرگ : رويا پردازي که عملگرا هم باشد مي تواند سرچشمه دگرگوني هاي بسيار گردد .
در 9 مارس 1886 هنگامي که ژول ورن به خانهاش بر ميگشت برادرزاده 25 سالهاش، «» به طرف او شليک کرد. گلوله اول به او نخورد اما گلوله دوم به پاي چپ او اصابت کرد. گستن سالهاي باقيمانده از عمر خود را در تيمارستان سپري کرد. اين خبر به صورت محرمانه نگه داشته شد و در هيچ کدام از روزنامهها انعکاس پيدا نکرد. جراحت ناشي از گلوله با سرعت کمي التيام يافت و باعث شد که ژول ورن تا آخر عمر خود بلنگد. مشخص نشد که گستن چرا دست به اين اقدام زد اما به نظر ميرسد که او دچار مشکلات رواني بوده است.
بعد از مرگ مادرش که ژول ورن او را ميپرستيد شروع به نوشتن کتابهايي با مضامين سياهتر و غمانگيزتر کرد. در سالبه عنوان عضو شوراي شهر آمين انتخاب شد و بمدت 15 سال در آنجا به انجام وظيفه پرداخت.
در سال 1863 ژول ورن کتابي با عنوان پاريس در قرن بيستم نوشت که درباره مرد جواني بود، ماشينهايي که با سوخت بنزين حرکت ميکنند، ماشين حسابها و شبکههاي ارتباطي جهاني زندگي مي کرد با اين حال احساس خوشبختي نميکرد. اين کتاب پايان غمانگيزي داشت و به شهرت در حال شکوفايي ژول ورن آسيب مي رساند و محبوبيت او را خدشهدار ميکند. هتزل به او پيشنهاد کرد تا 20 سال براي چاپ اين کتاب صبر کند. ورن نصيحت هتزل را پذيرفت و متن دستنويس کتاب را در جاي امني قرار داد. اين متن در س
در سال 1994 به چاپ رسيد
مدت کوتاهي پس از واقعه تيراندازي به ورن او دوست هميشگياش هتزل را از دست داد. اگرچه چاپ آثار او بعد از مرگ هتزل توسط پسرش ، ، انجام ميگرفت اما ورن يک محرم راز و معتمد خود را از دست داده بود. ميشل فرزند ورن در نامهيي به ژول فرزند هتزل نوشت هيچ وقت پدرم را به اندازه زماني که خبر مرگ هتزل را به او دادند غمگين نديده بودم.
شايد تنها اتفاق مثبت در اين دوره سخت براي ژول ورن نزديک شدن او با پسرش از نظر عاطفي بود. ميشل تا آن زمان فردي سرکش بود و حتي در 16 سالگياش توسط پدرش به سفر دريايي 18 ماههيي به دور دنيا فرستاده شد. پدرش گمان ميکرد که زندگي سخت روي دريا مسئوليتپذيري را به او خواهد آموخت اما اينگونه نشد. ولي بيماري پدرش و نزديک شدن ورن به سالهاي پاياني زندگياش باعث شد تا ميشل بطور جديتري با زندگي روبرو شود. در سالهاي بعدي ژول ورن کتابهايي در مورد استفاده غلط از تکنولوژي و تاثير آن بر زندگي انسانها نوشتبرخي از کتابهاي او که در زمان مرگش هنوز به چاپ نرسيده بود يا ناتمام بود بعد از آن به چاپ رسيد و کتابهاي ناتمامش توسط پسرش ميشل ويراستاري و تکميل شد.او بيش از 80 کتاب و صدها شخصيت فراموش نشدني خلق کرد.
ژول ورن در24 مارس1905بر اثر بیماری دیابت، در شهر آمیین درگذشت. آثار او همه جا شهرت دارند و به زبانهای مختلفی نیز ترجمه شدهاند
رضا نمدکلاهی![]()
![]()
ابو علی سینا
|
|
ابو علی سینا در سال 370ه-ق در یکی از توابع بخارا به دنیاآمد. مادرش نام او را حسین گذاشت. ابو علی سینا یا ابن سینا،ملقب به شرف الملک و شیخ الرءیس، از پنج سالگی شروع به درس خواندن کرد. او در بخارا نزد ابوعبدالله ناتلی منطق و پزشکی و ریاضی را فراگرفت. هفده ساله بود که نوح بن منصور سامانی را درمان کرد و با این عمل موجب شد که کتابخانه سلطنتی در اختیارش قرار گیرد. در بیست و دو سالگی پدرش را از دست داد. در همین ایام دولت سامانی رو به انقراض بود و غزنویان بر بخارا دست یافتند. در ان زمان سلطان محمود دانشمندان را به دربار خود فرا می خواند. ابو علی سینا از این امر سر باز زد و به گرگانج رفت و به خدمت خوارزمشاه علی بن مأمون و سپس به خدمت جانشین او مأمون بن محمد پیوست و نزد انان تقرب یافت.
پس از ان که محمود غزنوی بر خوارزم تسلط یافت، او پنهانی خوارزم را ترک گفت و سپس به فسا و ابیورد و طوس و گرگان رفت. در بازگشت از گرگان، ابو عبید جرجانی به خدمت او پیوست. ابو علی سینا سفرهای بسیاری کرد تا این که در سال 404 ه-ق به ری رفت. بعد از 405 ه-ق به قزوین و سپس به همدان نزد شمس الدوله دیلمی رفت و وزیر شمس الدوله دیلمی شد. پس از مرگ شمس الدوله ، جانشین او سماءالدوله ، ابن سینا را زندانی کرد. اندکی بعد، پس از ان که غرامتی را که سماءالدوله مقرر کرده بودپرداختند، از زندان ازاد شد و به اصفهان نزد علاءالدوله رفت و در انجا مورد احترام قرار گرفت و به تدریس و تألیف پرداخت.سرانجام در سفری که با علاءالدوله به همدان رفت، بر اثر بیماری قولنج در گذشت.
ابو علی سینا با دانشمندان بزرگ دیگری نیز در ارتباط بود. او در خوارزم با ابوریحان بیرونی، ابو سهل مسیحی و ابو نصر عراقی ارتباط داشت. از شاگردان ابو علی سینا می توان به ابو الحسن بهمنیار ، ابن مرزبان، ابن زیله، ابو عبید و معصومی اشاره کرد.
از تیزهوشی ابو علی سینا حکایتها نقل کرده اند،اما او از بیان گفتار زشت و سخنان تند نسبت به فضلای معاصر خود و گاهی قدما ترس و واهمه نداشت. تا جایی که در سؤال و جوابهای علمی با ابوریحان سخنان درشتی بر زبان راند.
در شرق، ابو علی سینا به عنوان فیلسوفی بزرگ و در غرب به عنوان پزشک شهرت دارد. در زمان حیات،بو علی را کافر می خواندند، در حالی که وی اولین کسی است که در اسلام کتب جامع و منظم فلسفه نگاشته است.
او اولین دانشمندی است که در ایران بعد از اسلام درباره تعلیم و تربیت آثاری نوشته است .از آثار فلسفی ابو علی سینا میتوان به دانشنامه علاءی و مبدأ و معاد اشاره کرد و نظریات تربیتی او در 3 کتاب و به زبان عربی و بنام رساله تدابیر المنازل ، فن سوم از کتاب اول قانون و کتاب شفا آمده اند. کتاب قانون او در طب است .
آرامگاه ابو علی سینا در شهر همدان است.
مشاهیر
ابن سينا
ابن سینا یا پورسینا حسین پسر عبدالله زاده در سال ۳۷۰ هجری قمری و در گذشته در سال ۴۲۸ هجری قمری، دانشمند و پزشک و فیلسوف بود. نام او را به تفاریق ابن سینا، ابوعلی سینا، و پور سینا گفتهاند. در برخی منابع نام کامل او با ذکر القاب چنین آمده: حجةالحق شرفالملک شیخ الرئیس ابو علی حسین بن عبدالله بن حسن ابن علی بن سینا البخاری. وی صاحب تألیفات بسیاری است و مهمترین کتابهای او عبارتاند از شفا در فلسفه و منطق و قانون در پزشکی.
«بوعلی سینا را باید جانشین بزرگ فارابی و شاید بزرگترین نماینده حکمت در تمدن اسلامی بر شمرد. اهمیت وی در تاریخ فلسفه اسلامی بسیار است زیرا تا عهد او هیچیک از حکمای مسلمین نتوانسته بودند تمامی اجزای فلسفه را که در آن روزگار حکم دانشنامهای از همه علوم معقول داشت در کتب متعدد و با سبکی روشن مورد بحث و تحقیق قرار دهند و او نخستین و بزرگترین کسی است که از عهده این کار برآمد.»(اموزش و دانش در ایران، ص۱۲۵)
«وی شاگردان دانشمند و کارآمدی به مانند ابوعبید جوزجانی، ابوالحسن بهمنیار، ابو منصور طاهر اصفهانی و ابوعبدالله محمد بن احمد المعصومی را که هر یک از ناموران روزگار گشتند تربیت نمود.»(خدمات متقابل اسلام و ایران، ص۴۹۳)
بخشی از زندگینامه او به گفته خودش به نقل از شاگردش ابو عبید جوزجانی بدین شرح است:
پدرم عبدالله از مردم بلخ بود در روزگار نوح پسر منصور سامانی به بخارا درآمد. بخارا در آن عهد از شهرهای بزرگ بود. پدرم کار دیوانی پیشه کرد و در روستای خرمیثن به کار گماشته شد. به نزدیکی آن روستا، روستای افشنه بود. در آنجا پدر من، مادرم را به همسری برگزید و وی را به عقد خویش درآورد. نام مادرم ستاره بود من در ماه صفر سال ۳۷۰ از مادر زاده شدم .نام مرا حسین گذاشتند چندی بعد پدرم به بخارا نقل مکان کرد در آنجا بود که مرا به آموزگاران سپرد تا قرآن و ادب بیاموزم. دهمین سال عمر خود را به پایان میبردم که در قرآن و ادب تبحر پیدا کردم آنچنانکه آموزگارانم از دانستههای من شگفتی مینمودند.
در آن هنگام مردی به نام ابو عبدالله به بخارا آمد او از دانشهای روزگار خود چیزهایی میدانست پدرم او را به خانه آورد تا شاید بتوانم از وی دانش بیشتری بیاموزم وقتی که ناتل به خانه ما آمد من نزد آموزگاری به نام اسماعیل زاهد فقه میآموختم و بهترین شاگرد او بودم و در بحث و جدل که شیوه دانشمندان آن زمان بود تخصصی داشتم.
ناتلی به من منطق و هندسه آموخت و چون مرا در دانش اندوزی بسیار توانا دید به پدرم سفارش کرد که مبادا مرا جز به کسب علم به کاری دیگر وادار سازد و به من نیز تاکید کرد جز دانش آموزی شغل دیگر برنگزینم. من اندیشه خود را بدانچه ناتلی میگفت میگماشتم و در ذهنم به بررسی آن میپرداختم و آن را روشنتر و بهتر از آنچه استادم بود فرامیگرفتم تا اینکه منطق را نزد او به پایان رسانیدم و در این فن بر استاد خود برتری یافتم.
چون ناتلی از بخارا رفت من به تحقیق و مطالعه در علم الهی و طبیعی پرداختم اندکی بعد رغبتی در فراگرفتن علم طب در من پدیدار گشت. آنچه را پزشکان قدیم نوشته بودند همه را به دقت خواندم چون علم طب از علوم مشکل به شمار نمیرفت در کوتاهترین زمان در این رشته موفقیتهای بزرگ بدست آوردم تا آنجا که دانشمندان بزرگ علم طب به من روی آوردند و در نزد من به تحصیل اشتغال ورزیدند. من بیماران را درمان میکردم و در همان حال از علوم دیگر نیز غافل نبودم. منطق و فلسفه را دوباره به مطالعه گرفتم و به فلسفه بیشتر پرداختم و یک سال و نیم در این کار وقت صرف کردم. در این مدت کمتر شبی سپری شد که به بیداری نگذرانده باشم و کمتر روزی گذشت که جز به مطالعه به کار دیگری دست زده باشم.
بعد از آن به الهیات رو آوردم و به مطالعه کتاب ما بعد الطبیعه ارسطو اشتغال ورزیدم ولی چیزی از آن نمیفهمیدم و غرض مؤلف را از آن سخنان درنمییافتم از این رو دوباره از سر خواندم و چهل بار تکرار کردم چنانکه مطالب آن را حفظ کرده بودم اما به حقیقت آن پی نبردهبودم. چهره مقصود در حجاب ابهام بود و من از خویشتن ناامید میشدم و میگفتم مرا در این دانش راهی نیست... یک روز عصر از بازار کتابفروشان میگذشتم کتابفروش دوره گردی کتابی را در دست داشت و به دنبال خریدار میگشت به من الحاح کرد که آن را بخرم من آن را خریدم، اغراض مابعدالطبیعه نوشته ابو نصر فارابی، هنگامی که به در خانه رسیدم بیدرنگ به خواندن آن پرداختم و به حقیقت مابعدالطبیعه که همه آن را از بر داشتم پی بردم و دشواریهای آن بر من آسان گشت. از توفیق بزرگی که نصیبم شده بود بسیار شادمان شدم. فردای آن روز برای سپاس خداوند که در حل این مشکل مرا یاری فرمود. صدقه فراوان به درماندگان دادم. در این موقع سال ۳۸۷ بود و تازه ۱۷ سالگی را پشت سر نهاده بودم.
وقتی من وارد سال ۱۸ زندگی خود میشدم نوح پسر منصور سخت بیمار شد، اطباء از درمان وی درماندند و چون من در پزشکی آوازه و نام یافته بودم مرا به درگاه بردند و از نوح خواستند تا مرا به بالین خود فرا خواند. من نوح را درمان کردم و اجازه یافتم تا در کتابخانه او به مطالعه پردازم. کتابهای بسیاری در آنجا دیدم که اغلب مردم حتی نام آنها را نمیدانستند و من هم تا آن روز ندیده بودم. از مطالعه آنها بسیار سود جستم.
پس از این ایام پدرم در گذشت و روزگار احوال مرا دگرگون ساخت من از بخارا به گرگانج خوارزم رفتم. چندی در آن دیار به عزت روزگار گذراندم نزد فرمانروای آنجا قربت پیدا کردم و به تالیف چند کتاب در آن شهر توفیق یافتم پیش از آن در بخارا نیز کتابهایی نوشته بودم. در این هنگام اوضاع جهان دگرگون شده بود ناچار من از گرگانج بیرون آمدم مدتی همچون آوارهای در شهرها میگشتم تا به گرگان رسیدم و از آنجا به دهستان رفتم و دوباره به گرگان بازگشتم و مدتی در آن شهر ماندم و کتابهایی تصنیف کردم. ابو عبید جوزجانی در گرگان به نزدم آمد.
عبید جوزجانی گوید: این بود آنچه استادم از سرگذشت خود برایم حکایت کرد. چون من به خدمت او پیوستم تا پایان حیات با او بودم. بسیار چیزها از او فرا گرفتم و بسیاری از کتابهای او را تحریر کردم استادم پس از مدتی به ری رفت و به خدمت مجدالدوله از فرمانروایان دیلمی درآمد و وی را به بیماری سودا دچار شده بود درمان کرد و در آنجا به قزوین و از قزوین به همدان رفت و مدتی دراز در این شهر ماند و در همین شهر بود که استادم به وزارت شمسالدوله دیلمی فرمانروای همدان رسید. در همین اوقات استادم کتاب قانون را نوشت و تالیف کتاب عظیم شفا را به خواهش من آغاز کرد. چون شمس الدوله از جهان رفت و پسرش جانشین وی گردید استاد وزارت او را نپذیرفت و چندی بعد به او اتهام بستند که با فرمانروای اصفهان مکاتبه دارد و به همین دلیل به زندان گرفتار آمد ۴ ماه در زندان بسر برد و در زندان ۳ کتاب به رشته تحریر درآورد. پس از رهایی از زندان مدتی در همدان بود تا با جامه درویشان پنهانی از همدان بیرون رفت و به سوی اصفهان رهسپار گردید. من و برادرش و دو تن دیگر با وی همراه بودیم. پس از آنکه سختیهای بسیار کشیدیم به اصفهان در آمدیم. علاءالدوله فرمانروای اصفهان استادم را به گرمی پذیرفت و مقدم او را بسیار گرامی داشت و در سفر و حضر و به هنگام جنگ و صلح استاد را همراه و همنشین خود ساخت. استاد در این شهر کتاب شفاء را تکمیل کرد و به سال ۴۲۸ در سفری که به همراهی علاءالدوله به همدان میرفت، بیمار شد و در آن شهر در گذشت و هم در آن شهر به خاک سپرده شد.رضا نمدکلاهی![]()
![]()
![]()
ابوریحان بیرونی
هیچ دانش آموزی نیست که نام ابوریحان بیرونی برایش نا آشنا باشد او دانشمند،ریاضی دان، منجم،جغرافی دان و فیلسوف و جهان گردی بزرگ بود. ابوریحان از مردم خوارزم بود و چون در بیرون از شهر خوارزم بدنیا آمد ،به بیرونی معروف شد.
ابوریحان در سال 362 هجری قمری چشم به جهان گشود. او اوایل عمر را در خوارزم گذراند و سپس چند سالی در دربار شمس المعالی قابوس وشمگیر بعد به خوارزم برگشت.
او در زمان لشکر کشی سلطان محمود غزنوی به خوارزم در آنجا بود و همراه سلطان محمود به غزنه و سپس در جریان لشگر کشی سلطان محمود به هندوستان رفت .
ابوریحان در هندبه معاشرت با دانشمندان هندی پرداخت و زبان سانسکریت را اموخت. طی این مدت به تالیف کتاب تحقیق ماللهند همت گماشت.
وی دانشمندی بود محقق و نکته سنج افکارش تازه و نو بودند و به دانشمندان کنونی بیشتر نزدیک بود تا به دانشمندان نسل خودش او در زمان حیاتش با بو علی سینا نیز آشنا شد و مدتی را با هم به تحقیق و آزمایش پرداختند.
از تحقیقهای او میتوان به گندمهایی که به تساعد هندسی در خانه های شطرنج قرار داده میشوند. ساده کردن تصویر جسمها برای تسطیح کره، تعیین دقیق عرض و طول جغرافیای شهرها اشاره کرد.
او ثابت کرد که زمین کروی است.
در هنگام مرگ هم دست از دانش اندوزی بر نداشت و هنگامی که در بستر مرگ بود از دوست و همکارش تقاضا کرد که مساله ای علمی را که زمانی با هم درمورد آن تحقیق میگردند باز گوید.
هنگامی که دوستش با تعجب به او گفت: اکنون چه وقت پرسیدن این مطلب است؟ ابوریحان پاسخ داد: این مساله را بدانم و بمیرم یا نا دانسته و نادان بمیرم؟
ابوریحان بیرونی در سال 440 ه.ق و در سن 70 سالگی در غزنه در گذشت.
رضا نمدکلاهی![]()
جواب سوالات درس نور ورنگ
1-نور یکی از صورت های انرزی است
2-نور کافی باشد وبه جسم بخوردنور تابیده شده بازتابش شودوبه چشم ما برگردد چشم ما سالم باشد
3-چشمه ی نور طبیعی –چشمه ی نور مصنوعی .
4- به نوری که انسان خودش ساخته باشد چشمه ی نور مصنوعی می گویند.
5- قرمز – نارنجی – زرد – سبز - آبی - نیلی – بنفش –
6-وسیله ای آزمایشگاهی است که از شیشه درست شده است ورنگ های مختلف نور را تجزیه می کند
7- اگر بعد از باریدن باران هوا آفتابی شود نور خورشید به ذره های ریز آ ب که هنوز در هوا باقی مانده اند بتابد قطره ی آب مانند منشور عمل می کنند ونور خورشید را تجزیه می کنند ورنگین کمان بوجود می آید.
8- وسیله ای که به شکل عدس می سازند وجنس آن از شیشه است
9- اگر ذره بین را جلوی نور خور شید بگیریم عدسی نور خورشید رادر یک نقطه جمع می کند ودر این نقطه گرمای زیادی بوجود می آید وکاغذ در آن نقطه اگر کاغذی بگذاریم کاغذ میسوزد
10- هر دو نور خورشید رادر یک نقطه جمع میکند .
11- در ساعتسازی – طلاساز ی –
12- فانوس – لامپ کم مصرف – لامپ رشته ای –شمع –
13- ستاره –خورشید – ساعقه -


